powered by CADENAS

Social Share

Żeliwo (14819 views - Material Database)

Żeliwo – wysokowęglowy stop żelaza z węglem, zazwyczaj także z krzemem, manganem, fosforem, siarką i innymi składnikami. Zawiera od 2,11 do 6,67% węgla w postaci cementytu lub grafitu. Występowanie konkretnej fazy węgla zależy od szybkości chłodzenia i składu chemicznego stopu. Chłodzenie powolne sprzyja wydzielaniu się grafitu. Także i dodatki stopowe odgrywają tu pewną rolę. Według obowiązującej normy żeliwo definiuje się jako tworzywo, którego głównym składnikiem jest żelazo i w którym zawartość węgla przekracza 2% (obecność dużych zawartości składników węglikotwórczych może zmienić podaną zawartość węgla). Krzem ma wpływ zarówno na proces modyfikowania grafitu, jak i na sam proces grafityzacji. W procesie modyfikowania dodawany najczęściej w postaci stopu, żelazokrzemu, do ciekłego żeliwa, wpływa na zarodkowanie grafitu, w wyniku czego płatki grafitu stają się drobniejsze i bardziej równomiernie rozmieszczone. Podczas procesu grafityzacji pierwiastek ten, działając podobnie jak węgiel, zwiększa skłonność do tworzenia grafitu, a nie cementytu podczas krystalizacji i przemiany eutektoidalnej. Krzem występuje w żeliwie w ilościach od 0,5 do 5%, ale najczęściej jego zawartość wynosi od 1,0 do 3,0%. Mangan wykazując większe powinowactwo do węgla niż żelazo, tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki Mn3C lub (Fe, Mn)3C. W rezultacie mangan zapobiega grafityzacji. Dodatkowo łatwo wiąże się z siarką, usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie. Siarka jest domieszką szkodliwą. Jej obecność powoduje pogorszenie właściwości odlewniczych żeliwa przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych. Fosfor stosuje się w ilości od 0,2 do 1,8%. Nie wpływa w istotny sposób na proces grafityzacji, jednak tworzy eutektykę fosforową (steadyt), która charakteryzuje się niską temperaturą topnienia (około 950 °C) i bardzo dużą twardością (około 500 HB). Żeliwo otrzymuje się przez przetapianie surówki z dodatkami złomu stalowego lub żeliwnego w piecach zwanych żeliwiakami. Tak powstały materiał stosuje się do wykonywania odlewów. Wyroby odlewnicze po zastygnięciu, by usunąć ewentualne ostre krawędzie i pozostałości formy odlewniczej, poddaje się szlifowaniu. Odlew poddaje się także procesowi sezonowania, którego celem jest zmniejszenie wewnętrznych naprężeń, które mogą doprowadzić do odkształceń lub uszkodzeń wyrobu. Żeliwo dzieli się na następujące kategorie: żeliwo szare: szare zwykłe (zawiera grafit płatkowy różnej wielkości) żeliwo sferoidalne – zawiera grafit sferoidalny żeliwo modyfikowane – zawiera drobny grafit płatkowy żeliwo wermikularne żeliwo ciągliwe – zawiera grafit postrzępiony (grafit kłaczkowy) żeliwo białe żeliwo połowiczne żeliwo stopowe – zawiera dodatki stopowe, takie jak krzem, nikiel, chrom, molibden, aluminium i inne. Przykłady zastosowania żeliwa: przemysł motoryzacyjny, np. obudowy skrzyni biegów, kadłuby silników, głowice. piece żeliwne, kaloryfery inżynieria sanitarna (włazy kanałowe, rury, wpusty uliczne) wyposażenie kuchenne (m.in. patelnie, garnki lub brytfanny).
Go to Article

Żeliwo

Żeliwo

Żeliwo

Licensed under Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 (Wiesław Orlita).

Żeliwo – wysokowęglowy stop żelaza z węglem, zazwyczaj także z krzemem, manganem, fosforem, siarką i innymi składnikami. Zawiera od 2,11 do 6,67% węgla w postaci cementytu lub grafitu. Występowanie konkretnej fazy węgla zależy od szybkości chłodzenia i składu chemicznego stopu. Chłodzenie powolne sprzyja wydzielaniu się grafitu. Także i dodatki stopowe odgrywają tu pewną rolę. Według obowiązującej normy żeliwo definiuje się jako tworzywo, którego głównym składnikiem jest żelazo i w którym zawartość węgla przekracza 2% (obecność dużych zawartości składników węglikotwórczych może zmienić podaną zawartość węgla)[1].

Krzem ma wpływ zarówno na proces modyfikowania grafitu, jak i na sam proces grafityzacji. W procesie modyfikowania dodawany najczęściej w postaci stopu, żelazokrzemu, do ciekłego żeliwa, wpływa na zarodkowanie grafitu, w wyniku czego płatki grafitu stają się drobniejsze i bardziej równomiernie rozmieszczone. Podczas procesu grafityzacji pierwiastek ten, działając podobnie jak węgiel, zwiększa skłonność do tworzenia grafitu, a nie cementytu podczas krystalizacji i przemiany eutektoidalnej. Krzem występuje w żeliwie w ilościach od 0,5 do 5%, ale najczęściej jego zawartość wynosi od 1,0 do 3,0%.

Mangan wykazując większe powinowactwo do węgla niż żelazo, tworzy bardziej trwałe niż cementyt węgliki Mn3C lub (Fe, Mn)3C. W rezultacie mangan zapobiega grafityzacji. Dodatkowo łatwo wiąże się z siarką, usuwając jej niekorzystny wpływ w żeliwie.

Siarka jest domieszką szkodliwą. Jej obecność powoduje pogorszenie właściwości odlewniczych żeliwa przez zmniejszenie rzadkopłynności i zwiększenie skłonności do tworzenia się pęcherzy gazowych.

Fosfor stosuje się w ilości od 0,2 do 1,8%. Nie wpływa w istotny sposób na proces grafityzacji, jednak tworzy eutektykę fosforową (steadyt), która charakteryzuje się niską temperaturą topnienia (około 950 °C) i bardzo dużą twardością (około 500 HB).

Żeliwo otrzymuje się przez przetapianie surówki z dodatkami złomu stalowego lub żeliwnego w piecach zwanych żeliwiakami. Tak powstały materiał stosuje się do wykonywania odlewów. Wyroby odlewnicze po zastygnięciu, by usunąć ewentualne ostre krawędzie i pozostałości formy odlewniczej, poddaje się szlifowaniu. Odlew poddaje się także procesowi sezonowania, którego celem jest zmniejszenie wewnętrznych naprężeń, które mogą doprowadzić do odkształceń lub uszkodzeń wyrobu.

Żeliwo dzieli się na następujące kategorie:

Przykłady zastosowania żeliwa:

  • przemysł motoryzacyjny, np. obudowy skrzyni biegów, kadłuby silników, głowice.
  • piece żeliwne, kaloryfery
  • inżynieria sanitarna (włazy kanałowe, rury, wpusty uliczne)
  • wyposażenie kuchenne (m.in. patelnie, garnki lub brytfanny).

Zobacz też


AlGaAlnicoGlinStopy aluminiumBrązalAluminium-lithium alloyArsenical bronzeArsenical copperBell metalBeryl (pierwiastek)Brązy#Brąz berylowyBilon (stop)BirmabrightBismanolBizmutMosiądzBrązyCalamine brassChinese silverChromChromium hydrideKobaltNiebieskie złotoKonstantanMiedźCopper hydrideCopper–tungstenBrąz korynckiCrown goldCuniferMiedzionikielCymbal alloysStop DevardyDuraluminiumDutch metalElektrumElinwarFernicoŻelazostopyKamień do zapalniczkiFerrochromeFerromanganeseFerromolybdenumŻelazokrzemFerrotitaniumFerrouraniumField's metalFlorentine bronzeGalfenolGalinstanGalGilding metalSzkłoGlucydurZłotoGuanín (bronze)SpiżHepatizonHiduminiumHydronaliumIndInwarŻelazoItalmaOłówMagnalMagnezManganinMegalliumMelchior (stop metali)MercuryMolybdochalkosMuntz metalChromonikielinaNikielNowe srebroNordic goldOrmoluFosfobrązPinchbeck (alloy)Tworzywa sztucznePlexiglasPluton (pierwiastek)PotasRhoditeRod (pierwiastek)Stop RosegoSamarSkandShakudōSrebroSódSpeculum metalStal nierdzewnaStalStellitStal konstrukcyjnaCynaTytan (pierwiastek)TombakTumbagaUran (pierwiastek)VitalliumStop WoodaY alloyCynkCyrkon (pierwiastek)Iron–hydrogen alloySurówka hutniczaKantalKovarStaballoySpiegeleisenBułat (stal)Crucible steel41xx steelStal damasceńskaStal HadfieldaStal szybkotnącaMushet steelStal maragingStal konstrukcyjna niskostopowaReynolds 531Blacha elektrotechnicznaStal sprężynowaAL-6XNCelestriumAlloy 20Marine grade stainlessMartensitic stainless steelSanicro 28Stal chirurgicznaZeron 100Silver steelStal narzędziowaStal o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczneWootz steelLut (technologia)TerneStop drukarskiElektron (stop magnezu)AmalgamatMagnoxAlumelBrightrayChromelHaynes InternationalInconelMonelNicrosilNisilNitinolMumetalPermalojSupermalojNickel hydridePlutonium–gallium alloySodium-potassium alloyMiszmetalLitTerfenol-DPseudo palladiumScandium hydrideSamarium–cobalt magnetArgentium sterling silverBritannia silverDoré bullionGoloidPlatinum sterlingShibuichiSterling silverTibetan silverTitanium Beta CTitanium alloyTitanium hydrideGum metalTitanium goldTitanium nitrideBabbit (stop)Britannia (stop)PewterQueen's metalWhite metalWodorek uranuZnalZirconium hydrideWodórHel (pierwiastek)BorAzotTlenFluorMetanMezzanino (architektura)AtomIronworksKuźnica (zakład)Wrought ironTrip hammerKrzywka (maszynoznawstwo)Wałek rozrząduStamp millHammermill

This article uses material from the Wikipedia article "Żeliwo", which is released under the Creative Commons Attribution-Share-Alike License 3.0. There is a list of all authors in Wikipedia

Material Database

database,rohs,reach,compliancy,directory,listing,information,substance,material,restrictions,data sheet,specification